Nieuwe waterregels raken bouwplannen en tuinbouw in Haarlemmermeer en Amstelland

HAARLEMMERMEER-AALSMEER-AMSTELVEEN – Nieuwe woonwijken bij Nieuw-Vennep en Lisserbroek, bedrijventerreinen in Aalsmeer en de toekomst van de sierteelt: allemaal ontwikkelingen waarbij de beschikbaarheid van water een steeds grotere rol speelt. Het Hoogheemraadschap van Rijnland heeft een nieuwe koers vastgesteld, omdat het watersysteem door extreme regenval, droogte en verzilting steeds verder onder druk komt te staan. Volgens het waterschap betekent dit niet dat bouwplannen moeten worden geschrapt, maar er kunnen wel extra eisen komen aan de inrichting van gebieden.

Het wordt steeds lastiger om al het regenwater af te voeren en tegelijkertijd voldoende zoet water beschikbaar te houden. Waar vroeger extra gemalen, sloten en technische aanpassingen vaak voldoende waren, moet volgens Rijnland nu ook kritischer worden gekeken naar de plekken waar woningen, bedrijven en landbouw worden ontwikkeld.

Met de nieuwe strategie Toekomstgericht Waterbeheer Rijnland wil het waterschap voorkomen dat de regio in de toekomst vastloopt door waterproblemen.

Dijkgraaf Rogier van der Sande waarschuwt dat de mogelijkheden niet onbeperkt zijn. “De rek is eruit. We lopen steeds vaker tegen grenzen aan van wat mogelijk is.” Volgens hem moeten overheden nu al rekening houden met de gevolgen van klimaatverandering. “Niet alles kan straks nog overal.”

Nieuw-Vennep en Lisserbroek: duizenden woningen gepland

In Haarlemmermeer zijn grote woningbouwplannen in voorbereiding. Zo moet tussen Getsewoud en Beinsdorp de nieuwe woonwijk Nieuw-Vennep West verrijzen. In dit gebied van bijna 300 hectare, dat nu grotendeels uit landbouwgrond bestaat, zijn maximaal 4.930 woningen voorzien. Bij het ontwerp wordt al rekening gehouden met de waterhuishouding, de bodem en het veranderende klimaat. De nieuwe koers van Rijnland onderstreept waarom dat belangrijk is. Bij de verdere uitwerking moet voldoende ruimte blijven om regenwater op te vangen en vast te houden. Dat kan bijvoorbeeld door waterpartijen, bredere sloten en groene zones in te passen.

Ook bij Lisserbroek zijn grote veranderingen op komst. In de nieuwe woongebieden Binnenturfspoor en Lisserbroek Noord zijn plannen voor maximaal 3.600 woningen. Door de uitbreiding zal het dorp de komende twintig jaar flink groeien. Bij dergelijke grootschalige ontwikkelingen is de vraag niet alleen hoeveel woningen er kunnen komen, maar ook hoe het gebied bij zware regenval droog blijft en wat er tijdens langdurige droogte met het waterpeil gebeurt.

Rijnland heeft niet aangegeven dat Nieuw-Vennep West of de bouwplannen bij Lisserbroek door de nieuwe strategie moeten worden aangepast of vertraagd. Wel zijn het voorbeelden van ontwikkelingen waarbij water en bodem een belangrijke rol spelen. Dat die aanpak in Haarlemmermeer al wordt toegepast, blijkt bij PARK21. In het deelgebied Groot Vennep wordt een nieuw watersysteem aangelegd dat regenwater langer vasthoudt. Het systeem moet het gebied beter bestand maken tegen droge perioden en hevige buien. Rijnland heeft hiervoor in juli 2026 een nieuw waterpeil vastgesteld.

Ook in het zuiden van Haarlemmermeer is al een grote maatregel genomen. Daar ligt een waterbergingsgebied van 67 hectare, waar bij extreem hoge waterstanden maximaal één miljoen kubieke meter water tijdelijk kan worden opgeslagen. Zo moet worden voorkomen dat elders wateroverlast ontstaat.

Aalsmeer: gevolgen voor bedrijventerreinen en sierteelt

In Aalsmeer speelt vooral de combinatie van bedrijvigheid, glastuinbouw en waterbeheer een belangrijke rol.

Rond de N201 en Royal FloraHolland wordt Green Park Aalsmeer verder ontwikkeld. Het bedrijventerrein biedt ruimte aan bedrijven uit onder meer de sierteelt en logistiek. Bij nieuwe bedrijfsgebouwen en de inrichting van kavels moet rekening worden gehouden met de afvoer en opvang van regenwater. Grote oppervlakken met daken, wegen en parkeerterreinen zorgen ervoor dat regenwater minder gemakkelijk in de bodem kan wegzakken. Daardoor kan extra ruimte voor wateropvang nodig zijn. Of de nieuwe strategie tot aanvullende maatregelen bij Green Park leidt, is niet bekendgemaakt.

Voor de Aalsmeerse sierteelt speelt nog een ander probleem: de beschikbaarheid van zoet water. Kwekers hebben voldoende water van goede kwaliteit nodig. Tijdens langdurige droogte kan de aanvoer van zoet water onder druk komen te staan. Daardoor neemt het risico toe dat zout water verder het watersysteem binnendringt. Rijnland werkt daarom al samen met Greenport Aalsmeer aan plannen om de sierteeltsector beter voor te bereiden op toekomstige waterproblemen. Daarbij wordt onder meer gekeken naar droogte, verzilting, wateroverlast en waterkwaliteit. Voor kwekers kunnen oplossingen zoals extra wateropslag, zuiniger watergebruik en hergebruik van water belangrijker worden. Welke maatregelen op welke locaties nodig zijn, moet nog verder worden uitgewerkt.

Amstelveen: zorgen over langdurige wateroverlast in polders

Ook in Amstelveen wordt onderzocht hoe toekomstige woningbouw en andere ontwikkelingen beter kunnen aansluiten bij de mogelijkheden van het watersysteem. Daarbij zijn onder meer de Bovenkerkerpolder, de Noorder Legmeerpolder en de Middelpolder in beeld.

Uit regionale onderzoeken naar extreme neerslag blijkt dat een uitzonderlijk zware regenbui in Amstelveen tot wekenlange wateroverlast in polders kan leiden. Dat maakt de inrichting van deze gebieden extra belangrijk. Bij nieuwe ontwikkelingen moet worden gekeken waar water tijdelijk kan blijven staan, hoe het kan worden afgevoerd en hoe schade aan woningen en bedrijven kan worden beperkt.

De gemeente Amstelveen werkt hiervoor samen met waterbeheerders, waaronder Waterschap Amstel, Gooi en Vecht en Rijnland. Niet alle genoemde polders vallen onder het beheer van Rijnland, maar de waterproblemen houden niet op bij de grenzen van een waterschap. De onderzoeken betekenen overigens niet dat er voor deze polders een bouwverbod geldt. Ze laten vooral zien waarom waterbeheer al vroeg bij toekomstige plannen moet worden betrokken.

Geen concrete bouwprojecten geschrapt

Wij vroegen het Hoogheemraadschap van Rijnland welke gebieden in Haarlemmermeer, Aalsmeer en Amstelveen door de nieuwe koers te maken krijgen met beperkingen voor woningbouw, bedrijvigheid of landbouw. Ook werd gevraagd welke bestaande plannen mogelijk niet of alleen in aangepaste vorm kunnen doorgaan. Volgens woordvoerder Kirsten Barnhoorn is er geen sprake van een algemeen verbod op bouwen in bepaalde gebieden.

“Toekomstgericht waterbeheer Rijnland betekent niet dat er in bepaalde gebieden niet meer gebouwd kan worden. Wel stellen we vanuit het water- en bodemsysteem voorwaarden aan gebiedsontwikkelingen”, aldus Barnhoorn. Die voorwaarden gelden voor zowel nieuwe ontwikkelingen als de herinrichting van bestaande gebieden. In de praktijk kan dit betekenen dat meer ruimte nodig is om water tijdelijk op te slaan en zo overlast bij hevige regenbuien te voorkomen. Op de vraag welke concrete bouwprojecten hierdoor in de problemen kunnen komen, noemt Rijnland geen locaties of projecten.

Droge zomer was een waarschuwing

Naast hevige regenval maakt Rijnland zich vooral zorgen over langere perioden van droogte. Volgens het waterschap kan het al op relatief korte termijn gebeuren dat er onvoldoende zoet water naar de regio kan worden aangevoerd. De afgelopen zeer droge zomer liet zien hoe kwetsbaar het systeem is geworden. Het lukte Rijnland nog net om het gebied voldoende zoet te houden, maar de marges waren klein. Bij een langere droogteperiode had op sommige plekken verzilting kunnen optreden. Vooral teelten die afhankelijk zijn van zoet water zijn daarvoor gevoelig.

De nieuwe koers betekent dat gemeenten, ontwikkelaars, bedrijven en landbouwers bij toekomstige plannen meer rekening moeten houden met de grenzen van het watersysteem. De uitgangspunten worden de komende jaren verder uitgewerkt en vormen de basis voor het Waterbeheerprogramma 2028-2034.

Voor inwoners en ondernemers in Haarlemmermeer, Aalsmeer en Amstelveen is daarmee nog niet duidelijk welke projecten daadwerkelijk gevolgen ondervinden. Wel staat vast dat voldoende ruimte voor water en de beschikbaarheid van zoet water een steeds belangrijkere rol gaan spelen bij de inrichting van de regio.

Bron: Kirsten Barnhoorn, woordvoerder, bestuurscommunicatieadviseur Team Communicatie, Hoogheemraadschap van Rijnland